شناسایی و اولویت‌بندی عوامل راهبردی مؤثر بر آمایش سرزمین از منظر امنیت ملی (مورد مطالعه: منطقه جنوب شرق ایران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار دانشگاه دافوس آجا

چکیده

امنیت بنیادی‌ترین نیاز هر جامعه و مهم‌ترین عامل دوام زندگی اجتماعی است. آمایش سرزمین به تنظیم رابطه‌ی میان انسان، فضا و فعالیت‌های انسان در فضا به‌منظور بهره برداری منطقی از جمیع امکانات، علم و تجربه در طول زمان برای نیل به اهداف و استراتژی‌های ملی می‌پردازد. جنوب شرق ایران به لحاظ جایگاه نظامی می‌تواند در اتخاذ استراتژی‌های امنیت ملی و منطقه‌ای نقش ویژه‌ای برای ایران ایفا نماید و آن را از توان و قابلیت تحرک میان اقیانوسی، در فعالیت‌های نظامی، تجاری، علمی و اقتصادی دریا برخوردار کند. هدف این مقاله، شناسایی و اولویت‌بندی عوامل استراتژیک مؤثر بر آمایش سرزمین منطقه جنوب شرق ایران از منظر امنیت ملی است. جامعه آماری شامل مسئولین و مقامات کشوری و لشگری متولی آمایش و امنیت، به تعداد 250 نفر می‌باشد که به روش نمونه گیری تصادفی طبقاتی انجام شده است. نوع پژوهش، کاربردی و روش پژوهش، توصیفی – تحلیلی است. نتایج تجزیه تحلیل آماری در رتبه‌بندی حاصل از آزمون فریدمن مبین تأثیر عوامل زیر به‌عنوان عوامل استراتژیک مؤثر بر امنیت منطقه جنوب شرق ایران است: مدیریت سرزمین با میانگین رتبه 4، فعالیت‌های اقتصادی(سطح رفاه عمومی) با میانگین رتبه 2.73 ، انسان(جمعیت) با میانگین رتبه 2.27 و فضا با میانگین رتبه 1.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

  • بی نا. (بی تا)، سوابق و مدارک مرتبط با آمایش سرزمین در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور.
  • بی نا.( بی تا)، سوابق و مدارک مرتبط با آمایش سرزمین در استانداریهای کرمان، سیستان و بلوچستان.
  • قالیباف، محمد باقر (1384)، درآمدی بر چالش های ژئوپلیتکی ایران در قرن 21 با تاکید بر تمرکز اقتصادی در کلان شهر ملی،  مجموعه مقالات دومین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران.
  • بی نا (1385)، استراتژی آمایش سرزمین جنوب شرق، مطالعه گروهی، داعا، تهران.
  • بی نا. (1384)، مجموعه مقالات دومین کنگره انجمن ژئوپلیتیک ایران.
  • تقوایی، مسعود و همکاران ( 1396)، تحلیل موانع و عوامل موثر بر اجرای طرح ها و برنامه ریزی آمایش استان تهران، دو فصلنامه آمایش سرزمین، سال نهم.شماره اول، بهار و تابستان، صص 27-1.
  • ·         حسین، خنیفر (1389)، درآمدی بر مفهوم آمایش سرزمین و کاربردهای آن در ایران، دو فصلنامه آمایش سرزمین، شماره 2، دوره ، بهار وتابستان 1389
  • حشمت زاده، محمد باقر (1381)، جزوه درسی شناخت محیط ملی (اجتماعی-فرهنگی)، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • حیدری، عبدالمجید (1383)، جغرافیای نظامی، انتشارات دوره عالی جنگ .
  • سائق، یزید (1377)، امنیت در کشورهای در حال توسعه، ترجمه م. ایمانی و ع. طیب، تهران، علمی و فرهنگی.
  • سجادی، امیر (1392)، آمایش سرزمین و امنیت، سایت سیویلیکا، تهران.
  • چوخاچی زاده مقدم، محمد باقر (1381)، آمایش و دفاع سرزمین، مجموعه مقالات همایش آمایش و دفاع سرزمین، دانشگاه امام حسین (ع).
  • ربیعی، علی (1384)، تعامل توسعه یافتگی و امنیت ملی در کشورهای جهان سوم با تاکید بر کشورهای منتخب، رساله دکتری، به راهنمایی محمود تشکری، تهران، دانشگاه عالی دفاع ملی.
  • رنجبری،کمال و همکاران (1385)، عوامل محیطی اثرگذار بر آمایش سرزمین در استان گیلان، مجموعه مقالات همایش آمایش سرزمین، جایگاه خزر و چشم انداز توسعه گیلان، انجمن ژئوپلیتیک ایران، انزلی.
  • ·         عندلیب، علیرضا و مطوف، شریف (1388)، توسعه و امنیت در آمایش مناطق مرزی ایران، مجله باغ نظر، شماره ، سال ششم، پاییز و زمستان 1388، صص76-57.
  • کالینز، جان ام (1383)، جغرافیای نظامی جلد اول، تهران، دانشگاه امام حسین(ع(
  • ·         کاستل، مانویل ( 1380)، ظهور جامعه شبکه  ای محور، عصر اطلاعات، ج 1، ترجمه: احمد علیقلیان و افشین خاکبار، طرح نو.
  • معین، محمد (1371)، فرهنگ معین، انتشارات امیرکبیر.
  • طحانی، غلامرضا (1393)، بررسی نقش آمایش سرزمین در امنیت ملی ج.ا.ا. تهران.
  • هدایتی، امیر (1394)، آمایش سرزمین و مدیریت منابع آب، تهران.
  • مایکل،پاسیون (1387)، در جست و جوی دانش کارآمد، مجله جغرافیای کاربردی، مترجم: صمدزاده، رسول، فصلنامه آموزش جغرافیا، بهار 1387، شماره 82.
  • مجتهد زاده، پیروز (1379)، ایده های ژئوپلتیک و واقعیت های ایرانی، تهرانی، انتشارات شیراز
 

ب. منابع لاتین

  • Namara,R.S.MC.(1968).The Essence Of Security.New york.Harper & Rom.
  • Mondel,R.(1994).The Changing Face Of National Security.Green Wood Press . London.UK