تعیین کننده های ظرفیت سیاست گذاری در بخش دولتی ایران: یک مطالعه ترکیبی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده مدیریت و علوم نظامی دانشگاه افسری امام علی (ع): نویسنده مسئول

2 استاد دانشگاه عالی دفاع ملی

3 عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور: ایران

چکیده

ظرفیت سیاست­گذاری به مفهوم توانایی دولت در توسعه یا ایجاد «گزینه­های خط‌مشی با کیفیت» با استفاده از ترکیب و بهره‌برداری از منابع نهادی و سازمانی به منظور دستیابی به اهداف است. هدف از ارتقای ظرفیت سیاستگذاری، کمک به دولت برای شناسایی هوشمندانه مسائل ملی، تنظیم دستورکارهای قوی، تدوین و اجرای خط‌مشی­های اثربخش است. در این تحقیق با اتکا به طرح تحقیق ترکیبی اکتشافی، ابتدا اجزا و عناصر مقوله ظرفیت سیاست­گذاری در قوه مجریه کشور از طریق مصاحبه با خبرگان دولت دهم و یازدهم (تعداد 10 نفر) شناسایی شد و سپس از آنها خواسته شد تا تعیین­کننده­های اصلی ظرفیت سیاست­گذاری را بیان کنند. بر اساس راهبرد داده بنیاد، متن مصاحبه­ها چندین بار مرور شد و مفاهیم زیادی به‌عنوان تعیین­کننده ظرفیت سیاست­گذاری شناسایی شد که در چندین فرآیند رفت و برگشتی، این مفاهیم در چهار مقوله «عوامل نهادی»، «قابلیت­های سیاست­گذاری»، «زیرساخت­های سیاستگذاری» و «تعاملات محیطی مشارکت­جویانه» دسته بندی شد. در مرحله دوم، مدل اکتشافیِ فاز کیفی از طریق توزیع پرسشنامه در چند وزارتخانه آزمون شد. نتایج حاصل از تحلیل­ عاملی تاییدی و مدل­های رگرسیونی در قالب مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم افزار AMOS graph 18 حاکی از برازش مدل با داده­های مشاهده شده است.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

  • الوانی، سید مهدی؛  فتاح، شریف زاده (1391)، فر آیندخط­مشی­گذاری عمومی، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
  • بیابانگرد، اسماعیل (1382)، روش‌هایتحقیقدرعلومانسانیواجتماعی، تهران:  مؤسسه کتاب مهربان نشر.
  • بنی اسد، رضا (1393)، ظرفیت ‌خط‌مشی­گذاری در مجلس شورای اسلامی، رساله دکتری دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
  • حسینی، سید کاظم؛ دانایی فرد، حسن؛ امامی، سید مجتبی (1396)، مفهوم پردازی ظرفیت ‌خط‌مشی عمومی‌انقلاب اسلامی‌ایران در اندیشه مقام معظم رهبری(مدظلهفصلنامهعلمی‌پژوهشیمدیریتاسلامی، سال  52‌، شماره 1، بهار  1391.
  • فقیهی، ابوالحسن؛ علیزاده، محسن (1384)، روایی در تحقیق کیفی، نشریه فرهنگ سازمانی. دوره 3، شماره 2، تابستان 1384.
  • رهنورد، فرج الله (1392)، ظرفیت اجرای ‌خط‌مشی، جزوه کلاسی، تهران: موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه­ریزی
  • دانایی فرد، حسن (1392)، ظرفیت ‌خط‌مشی­گذاری عمومی، کلید توسعه یافتگی ملی. انتشارات صفار.
  • دانایی فرد، حسن؛ کردنائیچ، اسد الله؛ لاجوردی، سمانه (1390)، ارتقای ظرفیت خط‎مشی‎گذاری کشور: گونه‎شناسی نقش کانون‎های تفکر، نشریه علمی-پژوهشی مدیریت دولتی، دوره 3، شماره 6. صص 55-76.
  • محمدی فاتح، اصغر(1394)، طراحی مدلی برای ارتقای ظرفیت ‌خط‌مشی گذاری در ایران، رساله دکتری، دانشگاه تربیت مدرس.
  • مجیدپور، مهدی، نامداریان، لیلا (1394)، شناسایی موانع اجرای اسناد سیاست علم وفناوری کشور، نشریه علمی-پژوهشی مدیریت نوآوری، سال چهارم، شماره 4، زمستان 1394.
  • مومنی، فرشاد و احسانی، وحید (1396)، سیاستگذاری عمومی‌مناسب برای یک اقتصاد دانش بنیان، فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی،  دوره 7، شماره 23، تابستان 96.
  • یزدانی، حمید رضا (1392)، تدوین مدلی برای اندازه گیری زنجیره ارزش منابع انسانی در گروه صنعتی سایپا: کاربردی از پژوهش آمیخته، رساله دکتری مدیریت، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
 

ب. منابع لاتین

  • Aucoin P, Bakvis H: Public service reform and policy capacity: Recruiting and retaining the best and the brightest? In Challenges to State Policy Capacity: Global Trends and Comparative Perspectives. Edited by Painter M, Pierre J. Hampshire and New York: Palgrave Macmillan; 2005:164-184.
  • Antonio Alonso,J. and Garcimartín, C.(2010). The Determinants of Institutional Quality.More on the Debate. WP03/09
  • Atkinson, M. M. and W. D. Coleman.) 1992(. Policy Networks, Policy Communities and the Problems of Governance, Governance 5: 154-80.
  • Bajpai,. K, and  hong, B.(2019). India's Foreign Policy Capacity. Journal of Policy design and practice. Vol 3.pp 34-39.
  • Baskoy T ; Evans B and Shields J(2011). Assessing policy capacity in Canada’s public services: Perspectives of deputy and assistant deputy ministers, CANADIAN PUBLIC ADMINISTRATION, VOLUME 54, NO. 2
  • Bakvis, H.(2000). Rebuilding policy capacity in the era of the fiscal dividend: AreportfromCanada. Governance, 13(1), 71–103.
  • Cashman, J., Linehan, P., & Rosser, M. (2007). Communities of practice: A new approach to solving complex educational problems. Alexandria, VA: National Association of State Directors of Special Education
  • Chanturidze, T., Adams, O, Tokezhanov, B., Naylor, M., and Richardson, E.(2015). Building policy-making capacity in the Ministry of Health: the Kazakhstan experience. Human Resources for Health. 13 (4).
  • Colebatch, H. K. (2007). Government and governmentality: Using multiple approaches to the analysis of government. Australian Journal of Political Science, 37(3), 417–435.
  • Considine, M., & Lewis, J. (2012). Networks and interactivity: Ten years of street-level governance in the United Kingdom, the Netherlands and Australia. Public Management Review, 14(1), 1–22.
  • Criado,.(2013).Electronic Government and Public PolicyCurrent Status and Future Trendsin Latin America. SPECIAL ISSUE 2013 ELECTRONIC GOVERNMENT
  • Cummings, S. and Nørgaard, O.(2004). Conceptualising State Capacity: Comparing Kazakhstan and Kyrgyzstan. Political Studies. Volume 52, Issue 4, pages 685–708, December 2004
  • Cunniff   Linehan ,P.(2010). Communities of Practice as a Technical Assistance Strategy: A Single-Case Study of State Systems Change. PHD Dissertation. George Washington University.
  • Davies, P. (2004). Is Evidence-Based Policy Possible? The Jerry Lee Lecture, Campbell Collaboration Colloquium, Washington, D.C., February 18-20.
  • Dunlop, C. A.(2015). Organizational political capacity as learning. Policy and Society, 34:3-4, 259-270, DOI: 10.1016/
  • Dunlop, C. A., & Radaelli, C. M. (2013). Systematizing policy learning: From monolith to dimensions. Political Studies, 31(3), 599–619.
  • Dunlop, C. A. (2014). The possible experts: How epistemic communities negotiate barriers to knowledge use in ecosystems services policy. Environment and Planning C – Government and Policy, 32(2), 208–228.
  • Evans, B., Marko J., Sundback, S., and Theobald, K. (2005), Governing sustainable cities, Earthscan, London.
  • Ellonen R, Blomqvist K, et al (2008).The role of trust in organizational innovativeness. European Journal of Innovation Management, Vol. 11 No. 2, 2008, pp. 160-181.
  • Farazmand, A. (1999). Globalization of Public Administration. Public Administration Review. 59. 509. 10.2307/3110299.
  • Goetz, K. H., & Wollmann, H. (2001). Governmentalizing central executives in post-communist Europe: A four-country comparison. Journal of European Public Policy, 8(6), 864–887.
  • Hallsworth,M.  and Rutter, J.(2011). MAKING POLICY BETTER, Improving Whitehall’s core business. Institute for government.
  • Hansen, C.J. (2011). The role of policy-making and planning culture for sustainable transport?, European Transport Trasporti Europei, 47, pp. 89-108.
  • Honadle, B. W. (2011). A Capacity-Building Framework: A Search for Concept and Purpose. Public Administration Review, 575-580
  • Howlett, M. 2009, ‘Policy Analytical Capacity and evidence-based Policy-making: lessons from Canada.’ Canadian Public Administration 52(2) June:153–175.
  • Howlett,M.,&Lindquist,E.(2004). Policy analysis and governance:Analytical and policy styles in Canada. Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice,6(3), 225–249.
  • Howlett, M., M. Ramesh and A. Perl (2009). Studying Public Policy. Canada, Oxford University Press.
  • Hughes, A., Gleeson, D., Legge, D . & Lin,. V .(2015) Governance and policy capacity in health development and implementation in Australia, Policy and Society, 34:3-4,229-245, DOI: 10.1016/j.polsoc.2015.11.001
  • Jobert, B. (1985). L’État en action : L’apport des politiques publiques, Revue française de science politique 35: 654-82.
  • Onswuegbuzie, A. J., & Johnson, R. B. (2004, April). Validity issues in mixed methods research.
  • McGann, Frri, J, Boucher, S (2007). Thinks Tanks in Europe and us: converging or Direging?, Paris, December, Notre Europe, Etudes & Recherché , available at: www.notre-europe,asso.fr.
  • Mayer, S.(2002). Organizational Capacity Building: Areas for Evaluation, Minneapolis, MN 55407 USA. Available at .effectivecommunities.com
  • Mcknight, D & Choudhury, Vivek & Kacmar, Charles (2002). Developing and Validating Trust Measures for e-Commerce: An Integrative Typology. Information Systems American Educational Research Association, San Diego, CA.
  • Morrissey, O. and A. Verschoor.( 2006). What Does Ownership Mean in Practice? Policy Learning and the Evolution of Pro-Poor Policies in Uganda. In A. Paloni and M. Zanardi, eds. The IMF, World Bank and Policy Reform. London: Routledge, 276-291
  • OECD.(2003). Institution Capacity and Climate Action. Copyright OECD,
  • Oliphant, Samuel, and Michael Howlett. Assessing Policy Analytical Capacity: Comparative Insights from a Study of the Canadian Environmental Policy Advice System. Journal of Comparative Policy Analysis: Research and Practice 12, no. 4 (2010): 439.
  • Painter M, Pierre J(2005). Unpacking policy capacity: Issues and themes. In Challenges to State Policy Capacity. Edited by Painter M, Pierre J. Hampshire and New York: Palgrave MacMillan:1-8
  • Parsons, W. (2004). Not just steering but weaving: Relevant knowledge and the craft of building policy capacity and coherence. Australian Journal of Public Administration, 63(1), 43–57.
  • Peters b, guy(1996). The Policy Capacity of Government, Canadian Centre for Management Development, Research Paper no. 18, 1996
  • Pluye P, Potvin L, Denis JL, Pelletier J. 2004. Program sustainability: focus on organizational routines. Health Promot Int 19(4): 489–500
  • Polidano, CH(2000). Measuring Public Sector Capacity, Institute for Development Policy and Management ,University of Manchester 
  • Scott, Claudia and Baehler, Karen (2010). Adding Value to Policy Analysis and Advice, Sydney, Australia: NSW Press.
  • SCHOLZ, JOHN T., and CHENG-LUNG WANG.( 2006). Cooptation or Transformation? Local Policy Networks and Federal Regulatory Enforcement. American Journal of Political Science 50 (1): 81-97.OECD ENVIRONMENT DIRECTORATE INTERNATIONAL ENERGY AGENCY
  • Scharpf, F. W. (1989). The Joint Decision Trap: Lessons from German Federalism and European Integration, Public Administration 66: 239-78.
  • Singleton,. J.(2001). A review of the policy development capacity within government departments. Office of the Provincial Auditor
  • Stacey, Ralph D. (1992). Managing the Unknowable: Strategic Boundaries between Order and Chaos in Organizations. San Francisco: Jossey-Bass.
  • Stein, E. and Tommasi, M.(2006).The Institution Determinats of State Capabilities. To be delivered at World Bank ABCDE, St Petersburg, January 19, 2006
  • Swanson, D. L. (1988). Feeling the elephant: Some observations on agenda-setting research. In J. Anderson (Ed.), Communication yearbook 11(pp. 603-619). Newbury Park, CA.: Sage.
  • Weiss, L. (1998). The myth of the powerless state. Ithaca, NY: Cornell University Press.
  • Wellstead, A., R. Stedman, and M. Howlett. 2011. Multi-Level Policy Analytical Capacity in Canada: A Structural Equation Model (SEM) Study of Federal, Provincial and Territorial Policy Analysts and Analysis. Public Policy and Administration 26 (3): 353-373
  • Williamson,.A.(2019). Increasing the capacity of policy agencies to use research findings: a stepped-wedge trial. Journal of health policy and system. Vol 17.Published online 2019 Feb 6. doi: 10.1186/s12961-018-0408-8
  • Wu, X., Ramesh, M., & Howlett, M. (2015). Policy capacity: A conceptual framework for understanding policy competences and capabilities. Policy and Society, 34, 165–171.