طراحی الگوی بازدارندگی نظامی از منظر آموزه‌های دینی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)،نویسنده مسئول

2 دکتری سیاست دفاعی دانشگاه عالی دفاع ملی وتحقیقات راهبردی

3 کارشناس ارشد و مربی دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)

چکیده

بازدارندگی نظامی و کاربرد آن قدمتی به تاریخ جنگ دارد. در واقع بازدارندگی دشمن را به لحاظ فیزیکی دفع نمی کند بلکه به لحاظ روانی ممانعت از تجاوز او می‌کند. امروزه باوجود مطرح شدن مفهوم بازدارندگی در تمامی عرصه‌های نظامی، دفاعی، سیاسی وحتی اقتصادی، الگوی واحد و یا رهنایۀ مدونی براساس موازین اسلامی ومتکی به ادبیات دفاعی اسلام تدوین نگردیده است. در این پژوهش برای ارائه الگوی بازدارندگی نظامی ابتدا از طریق مشاوره و مصاحبه با خبرگان در خصوص تعیین منابع اصلی مکتب اسلام درحوزه عنوان پژوهش، به چهار منبع ارزشمنداسلامی؛ قرآن کریم، سیره نبوی، تاریخ اسلام ونهج البلاغه دست یافته‌ایم. با توجه به اینکه واژه بازدارندگی نظامی در منابع فوق با همین عنوان ذکر نشده است، لذا با مطالعات اکتشافی و همچنین مصاحبه با خبرگان نظامی و راهبردی کشور کلید واژه‌ها و مولفه‌های اصلی بازدارندگی نظامی استخراج شده واین مولفه‌ها در منابع اصلی تحقیق مورد بررسی قرار گرفت. از اطلاعات گردآوری شده براساس فرایند نظریه داده بنیاد 42 کدباز، 14مفهوم و7 مقوله استخراج شد. درجمع بندی کلی، الگوی بازدارندگی نظامی از منظر اسلام در قالب مدل پارادایمی بر مبناى نظریه داده بنیاد، ارائه شده است. باعنایت به اینکه دین اسلام حامی صلح طلبی واحقاق حقوق مستضعفان عالم است، دراین الگو بازدارندگی نظامی بیشتر تأکید بر جلوگیری از جنگ وخشونت دارد ودر این راستا تفاوت آشکاری با حملات پیش‌دستانه غربی‌ها و همچنین خشونت طلبی برخی از فرقه‌ها و قومیت‌های به ظاهر اسلامی از قبیل گروه تروریستی القاعده وداعش، دارد.

کلیدواژه‌ها


الف. منابع فارسی

  •   قرآن کریم
  • نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی (1379)، قم، نشر شرقین، قم.
  • آقامحمدی، داوود (1395) مدیریت راهبرد نظامی، انتشارات دافوس آجا.
  • ابن اثیر، الکامل(1371)ترجمه، ابو القاسم حالت و عباس خلیلی، مؤسسه مطبوعاتی علمی، تهران.
  • ابن هشام، سیره (1374) تحقیق مصطفی السقاء و ابراهیم الابیاری و عبد الحفیظ شبلی چاپ دوم، انتشارات قم مصطفوی، قم.
  • ازغندی، علی­رضا و روشندل، جلیل (1389) مسائل نظامی و استراتژی معاصر، تهران، سمت.
  • امیدوارنیا، محمد­جواد (1381)، امنیت در قرن بیست­ و ­یکم­، نشر دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، تهران.
  • اولسوسکی،رایزرد (1386)، بازدارندگی درامنیت ملی‌کشور هایی با اندازه متوسط، ترجمه عبدالمجید.
  • دولت آبادی، باقر (زمستان1392)، نقش عنصربازدارندگی در راهبرد نظامی ایران فصلنامه سیاست دفاعی، شماره ی 85.
  • جیمز دوئرتی و رابرت فالتزگراف(1393)، نظریه های متعارض در روابط بین الملل، ترجمه علیرضا طیب و وحید بزرگی، انتشارات قومس، چاپ هفتم.
  • طباطبایی، سیدمحمد حسین(1354)، سنن النبی(ص)، ترجمه و تحقیق: محمد هادی فقهی، تهران.
  • طبری، محمدبن‌جریر (1961)، تاریخ طبری، دارالحیاء التراث االعربی، بیروت.
  • عسگر­خانی، ابومحمد (1377)، سیری در نظریه‌های بازدارندگی خلع سلاح و کنترل تسلیحات هسته‌ای، مجله­ی سیاست دفاعی، تهران.
  • فرشچی، علی رضا (1383) بازدارندگی وراهبرد، مطالعات جنگ ایران وعراق، سال سوم شماره دهم.
  • قرطبی، ابوعبداله محمد (1967)، الجامع لاحکام القرآن، دارالکاتب‌العربی، قاهره.
  • کریمی، حمید (1391)، الگوی بازدارندگی همه جانبه دفاعی، دانشگاه عالی دفاع ملی
  • مشیر­زاده، حمیرا (1380)، دفاع ملی موشکی آمریکا، فصلنامه­ی سیاست خارجی، سال15، تابستان.
  • مومن زاده، رضا (1392)، بازدارندگی دفاعی جدید جمهوری اسلامی ایران، پژوهش نامه دفاع مقدس، سال دوم شماره 7.       
    نائینی، علی‌محمد (1389)، ابعاد تهدید نرم در استراتژی بازدارندگی امنیت ملی امریکا، فصلنامه عملیات روانی، شماره 12، تهران.
  • نقیب­زاده، احمد(1389)، تحولات روابط بین‌الملل­، انتشارات قومس، تهران.
  • واقدی، محمدبن‌عمر (1404)، المغازی رسول‌ا...(ص)، تحقیق مارسدن جونز، بی‌نا، بیروت.
ب. منابع لاتین