مقایسه تطبیقی الگوهای دیدبانی و انتخا ب الگوی مطلوب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد دانشگاه جامع امام حسین (ع) ، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری دانشگاه جامع امام حسین (ع) ، تهران، ایران (نویسنده مسئول) Email: esmaeilpourali@yahoo.com

3 استادیار دانشگاه جامع امام حسین (ع) ، تهران، ایران

چکیده

اهمیت موضع دیدبانی به علت تغییر و تحولات مستمر، رشد تعداد بازیگران، افزایش میزان تعاملات و تأثیرپذیری آن‌ها از هم و همچنین به‌دلیل افزایش بی‌سابقه حجم و سرعت تولید و توزیع اطلاعات غیرقابل ‌انکار است. براین‌اساس محققین مختلف به ارائه الگوهای متعدد دیدبانی پرداخته‌اند. این الگوها براساس شرایط و اقتضائات متفاوت طراحی شده است و اختلافات آشکاری با یکدیگر دارند. هدف اصلی این تحقیق مقایسه تطبیقی الگوهای دیدبانی با تکیه بر شاخص‌های مختلف است که در پیِ آن اهداف فرعی همچون مطالعه تطبیقی انواع الگوهای دیدبانی جهانی، ارزیابی و انتخاب الگوی بهینه با ابتنا به الگوهای جهانی است. این پژوهش از نوع کیفی بوده و در آن از روش‌های مطالعه تطبیقی مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، پنل خبرگان و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با جامعه آماری 38 نفره از خبرگان استفاده شده است. الگوهای مختلف دیدبانی در این مقاله بررسی و جهت تهیه الگوی بهینه با نظر خبرگان و کارشناسان، الگوی پویش اکتشافی انتخاب شد تا روایی و اتقان کافی به‌دست آید. در انتها الگوی پیشنهادی (الگویی بهینه برای استفاده در سازمان) انتخاب و نقاط قوت و ضعف آن تشریح شد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که نمی‌توان روش جامعی که تمامی نیازهای دیدبانی را پوشش دهد، انتخاب کرد. الگوی بهینه بستگی به اهداف و نیازهای بخش‌های مختلف دارد. بااین‌وجود، براساس تجمیع نظرات خبرگان مشارکت‌کننده در این تحقیق سه الگوی پویش اکتشافی، دیدبانی آینده و رادار راهبردی بیشترین امتیازات را از میان 19 الگوی تحت بررسی قرارگرفته، کسب کردند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Comparative Comparison of Observation Models and Choosing the Optimal Model

نویسندگان [English]

  • Meisam Ahmadi 1
  • Ali Esmaeilpour 2
  • Mohammadreza Arab Bafrani 3
1 Master's degree from Imam Hussein Comprehensive University, Tehran, Iran
2 PhD graduate from Imam Hussein Comprehensive University, Tehran, Iran (Corresponding Author) Email: esmaeilpourali@yahoo.com
3 Assistant professor of Imam Hossein Comprehensive University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The importance of the observation position is undeniable due to the continuous changes and transformations, the growth of the number of actors, the increase in the amount of interactions and etc. Based on this, different researchers have offered many observation models. These models are designed based on different conditions and requirements and have obvious differences with each other. The main goal of this research is the comparative comparison of observation models based on different indicators, followed by secondary goals such as the comparative study of various types of global observation models, evaluation and selection of the optimal model based on global models.
This research is qualitative and uses comparative study methods based on library studies, expert panel, and semi-structured interviews with a statistical population of 38 experts.
Different observation models are examined in this article and in order to prepare the optimal model with the opinion of experts, the exploratory scanning model was chosen to obtain sufficient validity and proficiency. At the end, the proposed model was selected and its strengths and weaknesses were explained. The results of the research indicate that it is not possible to choose a comprehensive method that covers all observation needs. The optimal model depends on the goals and needs of different departments. Nevertheless, based on the summation of the opinions of the experts participating in this research, three models of exploratory scanning, future observation and strategic radar got the most points among the 19 models that were examined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Futures Studie
  • Monitoring
  • Scanning
  • Observation
  • Observation System

مراجع

  • اسلاتر، ریچارد (1384). نواندیشی برای هزاره نوین، مترجمان: عقیل ملکی‌فر، سید احمد ابراهیمی وحید وحیدی‌مطلق، مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی استراتژیک، انتشارات موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
  • پدرام، عبدالرحیم؛ مومنی‌زاهد، مهرداد (1400). طراحی سامانه دیدبانی نیروهای مسلح در سطوح راهبردی، فصلنامه علمی مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، سال پنجم، شماره 19، 80-49.
  • خزایی، سعید (1384). دیدبانی (مفاهیم، روش‌ها و پایگاه)، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی، ص 119.
  • دیوید، فرد آر (1379). مدیریت استراتژیک، ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  • رضایی‌فرد، علی‌اکبر (1395)، «طراحی الگوی رصد افق سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی»، رساله کارشناسی ارشد رشته مدیریت دولتی، گرایش سامانه‌های اطلاعات مدیریت، دانشگاه پیام نور مرکز تهران غرب.
  • سرتو، ساموئل؛ پیتر، پائول (1380). مدیریت استراتژیک، ترجمه علی شمخانی، تهران: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، دانشکده فرماندهی و ستاد، دوره عالی جنگ.
  • طالبیان، حامد؛ محمدمهدی، مولایی؛ قراری، فریما (1395). پویش محیط برای شناسایی مسائل و عدم‌قطعیت‌های کلیدی، همایش بین‌المللی مدیریت نوین در افق 1404، تهران، پژوهشکده دولت اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق.
  • فتح‌آبادی، حسین؛ خالقی، آرمین و ساعدی، بیژن (1400). طراحی چهارچوبی برای دید‌بانی محیط سازمان‌های نظامی، فصلنامه راهبرد دفاعی، پیاپی 76.
  • کیقبادی، مرضیه؛ ملکی‌فر، فرخنده (1393). دانشنامه بزرگ روش‌های آینده‌پژوهی، نویسنده: جروم سی گلن و تئودور جی گوردون، تهران، انتشارات تیسا.
  • محمدی، ابراهیم (1399). طراحی سامانه دیدبانی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در حوزه ترانزیت، مجله مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، پیاپی 14.
  • مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی (1388). دید‌بانی؛ مفاهیم، روش‌ها، پایگاه‌ها، موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
  • مقدم‌پور، جابر (1397). طراحی الگوی فرایندی دید‌بانی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران، رساله دکتری رشته آینده‌پژوهی، دانشکده علوم اجتماعی، گروه آینده‌پژوهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره).
  • مولایی، محمدمهدی؛ طالبیان، حامد؛ مولایی، زینب (1394). ارائه چهارچوب دسته‌بندی موضوعی برای دیدبانی ملی و پویش محیط کلان ایران، اولین کنفرانس ملی علوم مدیریت نوین و برنامه‌ریزی پایدار ایران، تهران، موسسه آموزشی عالی مهر اروند.
  • مهرالحسنی، محمدحسین؛ امیراسماعیلی، محمدرضا؛ ایران‌منش، مهلا (1397). الگوی ارزیابی، جهت دید‌بانی نیروی انسانی در نظام سلامت ایران، مجله اپیدمیولوژی ایران، سال چهاردهم شماره 4، پیاپی 52..
  • میرشاه‌ولایتی، فرزانه (1395). طراحی الگوی مناسب دیدبانی فناوری: نمونه‌های موردی اپراتورهای مخابراتی ایران (همراه‌اول و ایرانسل)، رساله دکتری رشته آینده‌پژوهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، دانشکده علوم اجتماعی، گروه آینده‌پژوهی.
  • میرشاه‌ولایتی، فرزانه؛ نظری‌زاده، فرهاد (1390). پویش محیطی: دید‌بانی و رصد محیط بیرون سازمان، موسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی، مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری‌های دفاعی.
  • نظری‌زاده، فرهاد؛ میرشاه‌ولایتی، فرزانه؛ فولادی، قاسم (1391). بررسی چهارچوب و فرایند دیدبانی فناوری، دومین کنفرانس بین‌المللی و ششمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری، تهران، انجمن مدیریت فناوری ایران.

References

  • Albright Kendra S. (2004). Environmental Scanning: Radar for Success, Information Management Journal, 38 (3).
  • Bengston, D. N. (2013). Horizon scanning for environmental foresight: A review of issues and approaches, United States Department of Agriculture, Forest Service, Northern Research Station.
  • Bishop, P. (2009). Horizon Scanning, Why is it so hard?, Retrieved from http://www.law.uh.edu/faculty/thester/courses/Emerging%20Tech%202011/Horizon%20Scanning.pdf
  • Blackman Deborah A & Henderson Steven (2004). How foresight creates unforeseen futures: the role of doubting, Futures, 36 (2).
  • Brown, A., & Weiner, E. (1985). Super managing: How to harness change for personal and organizational success. New York: Mentor.
  • Butter Maurits, Amanatidou Effie, Carabias-Hütter Vicente, Könnölä Totti, Leis Miriam, Saritas Ozcan, Schaper-Rinkel Petra, & Van Rij Victor (2012). On concepts and methods in horizon scanning: Lessons from initiating policy dialogues on emerging issues, Science and Public Policy 39(2):208-221.
  • Calof, J. and Smith, J. (2010). the Integrative Domain of Foresight and Competitive Intelligence and Its Impact on R&D Management, R&D Management, 40: 1, 9-31.
  • Choo C.W. (2002). Information Management for the Intelligent Organization, the Art of Scanning the Environment (Information Today), Inc., Medford, NJ.
  • Draeger, D. (2011). Environmental & Horizon Scanning. Retrieved from https://aiglatsonforesight.com/2011/05/10/environmental-horizon-scanning/#comment-38.
  • Fahey, L., & Narayanan, V. K. (1989). Linking changes in revealed causal maps and environmental change: An empirical study. Journal of Management Studies, 26(4), 361-378.
  • FAO of the United Nations (2013). Horizon Scanning and Foresight an Overview of Approaches and Possible Applications in Food Safety. Background paper 2 FAO Early Warning/Rapid Alert and Horizon Scanning Food Safety Technical Workshop, Rome, 22-25 October.
  • Fiet, J. (2007). A Prescriptive Analysis of Search and Discovery, Journal of Management Studies, 44: 4, 592-611.
  • Forward Thinking Platform (2014). A Glossary of Terms commonly Used in Futures Studies”, Produced by the Forward-Thinking Platform and Supported by The Global Forum on Agricultural Research (GFAR).
  • Gibbs, D. A., & Flotemersch, J. (2019). How environmental futures can inform decision making: A review. Futures, 108, 37-52.
  • Gordon, T. J. Gordon, & J. C. Glenn (2009). Futures Research Methodology Version 3.0. (3rd ed.)”, The Millennium Project.
  • Grünig JR. & Kühn R. (2018). The Strategy Planning Process, pringer-Verlag GmbH Germany, part of Springer Nature.
  • Guion Lisa A. (2010). A 10-Step Process for Environmental Scanning, Journal of Extension, Volume 48 Number 4.
  • Habegger, B. (2009). Horizon scanning in government: Concept, country experiences and models for Switzerland”, Center for Security Studies (CSS), ETH Zurich.
  • Hiltunen, E. (2008). “The future sign and its three dimensions. Futures, 40(3), 247-260.
  • Ilmola-Sheppard, L. & Kuusi, O. (2006). Filters of weak signals hinder foresight: monitoring weak signals efficiently in corporate decision-making, Futures 38, 908–924.
  • Ilmola-Sheppard, L. & Kuusi, O. (2013). Information filters as one of the means of managing strategic fit in a complex environment”, Foresight 15 (2) 132-151.
  • Juhari, A. S. & D. Stephens (2006). Tracing the Origins of Competitive Intelligence through History, Journal of Competitive Intelligence and Management, 3(4), 61-82.
  • Lavoix, H. (2012). Horizon Scanning and Monitoring for Anticipation: Definition and Practice, Retrieved from https://www.redanalysis.org/2012/06/22/horizon-scanning-and- monitoring-for-anticipation-definition and-practice/
  • Mayer Jörg H., Steinecke Neon, Quick Reiner & Weitzel Timm (2012). More applicable environmental scanning systems leveraging ‘‘modern’’ information systems, Springer-Verlag Berlin Heidelberg.
  • Mendonça, S., Cardoso, G., & Caraça, J. (2012). The strategic strength of weak signal analysis. Futures, 44(3), 218-228.
  • Morrison, James. L. (2002). Monitoring Taxonomy, Association for Institutional Research.
  • Miles, L., & Saritas, O. (2012). The Depth of the Horizon: Searching, Scanning and Widening Horizons, Foresight, 14: 6, 530 – 545.
  • Moultrie James, Nilsson Mikael, Dissel Marcel, Haner Udo-Ernst, Janssen Sebastiaan & Van der Lugt Remko (2007). Innovation spaces: towards a framework for understanding the role of the physical environment in innovation, Creativity and Innovation Management 16 (1) 53–65.
  • Porter, Michael (1979). How Competitive Forces Shape Strategy, Harvard Business Review.
  • Rohrbeck, R. & Bade, M. (2012), “Environmental scanning, futures research, strategic foresight and organizational future orientation: a review, integration, and future research directions”, ISPIM Annual Conference 2012, Barcelona, Spain pg. 14.
  • Saunders, Mark; Lewis, Philip; Thornhill, Adrian (2009). Research methods for business students. Fifth edition. Harlow: Pearson Education.
  • Saxby Carl L., Parker Kevin R., Nitse Philip S. & Dishman Paul L (2002). “Environmental scanning and organizational culture”, Marketing Intelligence & Planning, Vol. 20 Iss 1 pp. 28 – 34.
  • Scheerder Jacintha, Hoogerwerf Rene & Wilde Silke de (2014). Horizon scan 2050: A different view of the future, The Netherlands Study Centre for Technology Trends (STT).
  • Schoemaker Paul J.H., Day George S. & Snyder Scott A (2013). Integrating organizational networks, weak signals, strategic radars and scenario planning, Technological Forecasting & Social Change 80, 815–824.
  • Schwarz, J.O. (2006). the Future of Futures Studies: A Delphi Study with a German Perspective, Shaker Verlag, Aachen.
  • Toit A.S.A. (2016). Using environmental scanning to collect strategic information: A South African survey, International Journal of Information Management 36, 16–24.
  • Van Rij, V. (2008). Joint Horizon Scanning: Identifying Common Strategic Choices and Questions for Knowledge. Third International Seville Seminar on Future-Oriented Technology Analysis –– Seville 16-17 October.
  • Van Rij, V. (2010). Joint Horizon Scanning: Identifying Common Strategic Choices and Questions for Knowledge, Science and Public Policy, 37: 7–18.
  • Yasai-Ardekani Masoud & Nystrom Paul C. (1996). Designs for Environmental Scanning Systems: Tests of a Contingency Theory, Management Science 42(2):187-204.
  • Zhang Xue, Shaheen Majid & Schubert Foo (2010). Environmental scanning: An application of information literacy skills at the workplace, Journal of Information Science.

 

 

 

 

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار