تاثیر هزینه‌های نظامی و مصرفی دولت بر رشد اقتصادی کشورهای منطقه خلیج‌فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی و نویسنده مسئول

2 دانش‌آموخته دکتری اقتصاد مالی

چکیده

از آنجایی که کشورهای منطقه خلیج‌فارس در سال‌های اخیر به تجهیز بیشتر توان دفاعی از طریق افزایش مخارج نظامی خود پرداخته‌اند، موضوع اقتصاد دفاع به یک بحث مهم و قابل توجه در منطقه مبدل گردیده است. با توجه به آنکه تجهیز نظامی هر یک از کشورهای منطقه می‌تواند هر دو اثر مثبت یا منفی را بر اقتصاد و نیز منطقه داشته باشد، لذا تقویت توان نظامی یک کشور می‌تواند برای دیگر کشورها، موضوع قابل مطالعه و مهمی به‌شمار آید. با اذعان به موارد فوق، تحقیق حاضر به روش توصیفی و تحلیل رگرسیون با استفاده از مدل پنل  تاثیر متغیرهای هزینه‌های نظامی و مصرفی دولت بر روی رشد اقتصادی کشورهای منتخب منطقه خلیج‌فارس (ایران، عراق،‌ کویت،‌ بحرین، عمان، قطر، امارات متحده عربی و عربستان سعودی) طی سال‌های ۲۰۱5- ۲۰۰4 میلادی، مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف اصلی تحقیق بررسی تاثیر هزینه‌های نظامی و مصرفی دولت بر رشد اقتصادی کشور های منطقه خلیج‌فارس است. بر اساس نتایج به‌دست آمده تأثیر مخارج مصرفی دولت بر رشد اقتصادی ایران نسبت به کشورهایی نظیر عربستان، امارات متحده عربی و عراق در سطح پایینی بوده است و از طرفی هزینه‌های نظامی کشورها اثری منفی بر رشد اقتصادی منطقه داشته است؛ ولی با توجه به اینکه اثر هزینه‌های نظامی تنها ایران بر رشد اقتصادی این کشور مثبت و معنی‌دار است و تاثیر هزینه‌های نظامی سایر کشورها بر رشد اقتصادی آن‌ها منفی است، می‌توان نتیجه گرفت که ایران در تخصیص مخارج نظامی دولت نسبت به مصرفی موفق‌تر از دیگر کشورها عمل کرده است.

کلیدواژه‌ها


الف) منابع فارسی

- حسنی صدرآبادی، محمدحسین،  عزیز نژاد، صمد (۱۳۸۶). «هزینه دفاعی و تاثیر آن بر رشد اقتصادی ایران»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، سال نهم، شماره ۳۰، صص 212-193.

- حسنی صدرآبادی، محمدحسین؛  کاشمری، علی (۱۳۸۶). «تاثیر مخارج نظامی بر رشد اقتصادی ایران»، فصلنامه مطالعات دفاعی استراتژیک دانشگاه عالی دفاع ملی، سال ۳، شماره ۲۴.

- حسنی صدرآبادی، محمدحسین؛ کاشمری، علی (۱۳۸۷). «تاثیر هزینه‌های غیرمستقیم دفاعی بر مصرف خصوصی در ایران»، فصلنامه مطالعات اقتصادی دانشگاه تربیت مدرس، جلد ۸، شماره ۲.

- کاشمری، علی (۱۳۸۵). بررسی تاثیر مخارج دفاعی بر رشد اقتصادی ایران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، اراک: دانشگاه آزاد اسلامی واحد اراک.

- کاشمری، علی؛ پورصادق، ناصر؛ افتخاری اصغر (۱۳۸۶). «تاثیر واقعه ۱۱ سپتامبر و جنگ تحمیلی بر اقتصاد ایران»، فصلنامه مدیریت نظامی دانشگاه افسری  امام علی (ع)، جلد ۴، شماره ۲۸.

ب) منابع انگلیسی

- Al-Yousif, Yousif Khalifa. (2002). Defense spending and economic growth: Some empirical evidence from the Arab Gulf region. Defence and Peace Economics, 13(3), 187-197.

 

- Atesoglu, H Sonmez. (2002). Defense Spending Promotes Aggregate Output in the United States: Evidence from Cointegration Analysis. Defence and Peace Economics, 13(1), 55-60.

 

- Athanassiou, Emmanuel, Kollias, Christos, Nikolaidou, Eftychia, & Zografakis, Stavros. (2002). Greece: Military Expenditure, Economic Growth, and the Opportunity Cost of Defense: Citeseer.

 

- Barro, Robert J., (1991), Economic Growth in a Cross-Section of Countries, Quarterly Journal of Economics, 106 (2), 407-443.

 

- Batchelor, Peter, Dunne, J Paul, & Saal, David S. (2000). Military spending and economic growth in South Africa. Defence and peace economics, 11(4), 553-571.

 

- Benoit, Emile. (1973). Defense and economic growth in developing countries.

 

- Benoit, Emile. (1978). Growth and defense in developing countries. Economic Development and Cultural Change, 271-280.

 

- Cuaresma, Jesus Crespo, & Reitschuler, Gerhard. (2004). A nonlinear defencegrowth nexus? Evidence from the US economy. Defence and Peace Economics, 15(1), 71-82.

 

- Dunne, Paul, Nikolaidou, Eftychia. (2012). Defence spending and economic growth in the EU15. Defence and Peace Economics, 23(6), 537-548.

 

- Dunne, Paul, Nikolaidou, Eftychia, & Roux, Andre. (2000). Defence spending and economic growth in South Africa: A supply and demand model. Defence and peace economics, 11(4), 573-585.

 

- Dunne, Paul, Nikolaidou, Eftychia, & Vougas, Dimitrios. (2001). Defence spending and economic growth: A causal analysis for Greece and Turkey. Defence and Peace Economics, 12(1), 5-26.

 

- Hitch, Charles Johnston, & McKean, Roland N. (1960). The economics of defense in the nuclear age.

 

- Karagol, Erdal, & Palaz, Serap. (2004). Does defence expenditure deter economic growth in Turkey? A cointegration analysis. Defence and Peace Economics, 15(3), 289-298.

 

- Khan, Habibullah, & Yap, Wei Yim. (2000). Defense spending and economic growth: Further evidence with the ASEAN data. Business and behavioral sciences track section of economics and economic geography, 7(9), 28.

 

- Klein, Samuel. (2004). The case of visceral fat: argument for the defense. The Journal of clinical investigation, 113(11), 1530-1532.

- Kollias, C, & Naxakis, C. L. Zarangas (2004), Defence Spending and Growth in Cyprus: a Causal Analysis. Defence and Peance Economics, 15(3), 299-307.

 

- Kollias, Christos, & Makrydakis, Stelios. (2000). A note on the causal relationship between defence spending and growth in Greece: 1955–93. Defence and Peace Economics, 11(1), 173-184.

 

- Lai, Chung; Nang, Huang, Bwo, Nung, & Yang, Chin,Wei. (2005). Defense spending and economic growth across the Taiwan straits: a threshold regression model. Defence and Peace Economics, 16(1), 45-57.

 

- Morales-Ramos, Eduardo. (2002). Defence R&D expenditure: The crowding-out hypothesis. Defence and peace economics, 13(5), 365-383.

 

- Murdoch, James, & Sandler, Todd. (2002). Civil wars and economic growth: a regional comparison. Defence and Peace Economics, 13(6), 451-464.

 

- Ram, Rati. (1995). Defense expenditure and economic growth. Handbook of defense economics, 1, 251-274.

 

- Richardson, Lewis Fry. (1960). Arms and insecurity: A mathematical study of the causes and origins of war, Boxwood Press.

 

- Sezgin, Selami. (2001). An empirical analysis of turkey's defencegrowth relationships with a multiequation model (1956–1994). Defence and Peace Economics, 12(1), 69-86.

 

- SIPRI yearbook. (2012), Stockholm International Peace Research Institute, sources and methods for SIPRI military expenditure data, SIPRI military expenditure and arms production project.

 

- Wijeweera, Albert, & Webb, Matthew J. (2011). Military spending and economic growth in South Asia: A panel data analysis. Defence and Peace Economics, 22(5), 545-554.

 

- World Military Expenditure. (2005), Coordinational Office for the Decade to Overcome Violence, world Council of Churches, Geneva, Switzerland.

 

- Yildirim, Jülide, Sezgin, Selami, & Öcal, Nadir. (2005). Military expenditure and economic growth in Middle Eastern countries: a dynamic panel data analysis. Defence and Peace Economics, 16(4), 283-295.