واکاوی دیپلماسی اقتصادی کشورهای برزیل و ترکیه: رهنمود‌هایی برای خط‌مشی‌گذا ری توسعۀ دیپلماسی اقتصادی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت‌علمی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسنده مسئول) Email: mokhtarianpour@ut.ac.ir

2 دانشجوی دکتری دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 عضو هیئت‌علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 عضو هیئت‌علمی دانشکده روابط بین‌الملل وزارت امور خارجه، تهران، ایران

چکیده

نقش‌آفرینی کشورها در اجرای دیپلماسی اقتصادی کارآمد، متأثر از عوامل متعددی ازجمله سیاست‌ها و برنامه‌های برآمده از الگوی خط‌مشی‌گذاری توسعۀ دیپلماسی اقتصادی آن‌ها است. این پژوهش از طریق روش پژوهش مطالعه موردی، به مطالعه توسعۀ دیپلماسی اقتصادی کشورهای برزیل و ترکیه می‌پردازد که در سال‌های اخیر نیز رشد اقتصادی و موفقیت‌هایی را از مسیر توسعۀ دیپلماسی اقتصادی خود تجربه کرده‌اند. پس از مطالعۀ جوانب توسعۀ دیپلماسی اقتصادی این دو کشور، 27 مقوله فرعی و 9 مقوله اصلی پیرامون توسعۀ دیپلماسی اقتصادی برزیل و 30 مقوله فرعی و 9 مقوله اصلی پیرامون توسعۀ دیپلماسی اقتصادی ترکیه احصا شد. هدف غایی این پژوهش استخراج رهنمودهایی در قالب احکام یا گزاره‌های سیاستی برآمده از ترکیب و تحلیل این مقوله‌هاست که دلالت بر راهبردها، اقدامات و ملاحظات توسعۀ دیپلماسی اقتصادی در کشور ایران کند. این رهنمودها عبارت‌اند از: استفاده هدفمند از تجارت آزاد در عین حمایت از خودکفایی با ابتنا بر توسعه برون‌گرا، بین‌المللی‌گرایی در راستای دیپلماسی اقتصادی فراگیر و پرهیز از رویکرد‌های تقلیل‌گرایانه، یکپارچگی هدفمند اقتصاد ملی با نظام اقتصاد بین‌الملل، جذب سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، برقراری ثبات سیاسی و امنیت پایدار و بهبود تصویر کشور، اصلاحات ساختاری و قانونی به‎ویژه توسعه بخش خصوصی، تعامل و همکاری با نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی، ثبات اقتصادی و اصلاح نظام اقتصادی، حمایت از تولید ملی.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Exploring the Economic Diplomacy of Brazil and Turkiye: Guidelines for Policy-Making for the Development of Iran's Economic Diplomacy

نویسندگان [English]

  • Majid Mokhtarianpour 1
  • Mohammad Zeinolabedin 2
  • Ehsan Rasouli nezhad 3
  • Mohammad Hasan Sheikholeslami 4
1 Faculty Member, Management College, University of Tehran, Tehran, Iran (Corresponding Author) Email: mokhtarianpour@ut.ac.ir
2 Student at the Faculty of Management, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Faculty member, Faculty of World Studies, University of Tehran, Tehran, Iran
4 Faculty member, Faculty of International Relations, Ministry of Foreign Affairs, Tehran, Iran
چکیده [English]

The role of countries in implementing effective economic diplomacy is influenced by their economic diplomacy development policy-making model. This research, through a multiple case study methodology, studies the development of economic diplomacy in Brazil and Turkey, which have experienced successes in this field in recent years. After studying, 27 subcategories and 9 main categories were identified regarding the development of Brazilian economic diplomacy and 30 subcategories and 9 main categories regarding the development of Turkish economic diplomacy. The ultimate Purpose of the research is to extract guidelines in the form of policy statements or propositions derived from the combination and analysis of these categories that indicate the conditions, strategies, and appropriate actions for the development of economic diplomacy in Iran. These guidelines include include the purposeful use of free trade, internationalism in line with comprehensive economic diplomacy, purposeful integration of the national economy with the international economic system, attracting foreign investment, establishing political stability and sustainable security, structural and rules reforms, especially the development and support of privatization, interaction and cooperation with regional and international organizations and institutions, economic stability and reform of the economic governance system, Improving domestic manufacturing capacity and supporting national production.

مراجع

  • فهرست منابع

    • ابرین، رابرت ویلیامز، مارک (2013). اقتصاد سیاسی جهانی، ترجمه: غلامعلی چگینی‌زاده و میترا راه نجات (1395). تهران: مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی
    • ابوطالبی، حمید (1387). نقش مفاهیم مبنایی در سیاست خارجی توسعه‌گرا. کنفرانس سیاست خارجی توسعه‌گرا، تهران: پژوهشکده تحقیقات راهبردی
    • استیک، رابرت (1379). هنر پژوهش موردی. ترجمه محمدعلی حمید رفیعی. تهران: نشر دفتر پژوهش‎های فرهنگی
    • اسلامیان، مجتبی؛ حبیبی، رحام (1399). اقتصاد سیاسی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران؛ با تأکید بر سیاست خارجی دولت توسعه‌گرا. فصلنامه روابط خارجی، 12 (2).
    • باقری، حسین؛ سیف‌اله، مراد؛ شهبازی، نجفعلی (1396). الگوی پیشنهادی دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در راستای عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی. فصلنامه آفاق امنیت، 10 (34)، 64-35
    • بلیکی، نورمن (1395). طراحی پژوهش‌های اجتماعی. ترجمه حسن چاوشیان. تهران: نشر نی
    • پورعزت، علی اصغر؛ قلی پور، آرین؛ باقری، مصباح‌الهدی؛ نداف، مهدی (1390). بررسی تأثیر جهانی شدن بر سیستم خط‌مشی‌گذاری تجاری جمهوری اسلامی ایران. مجله مدیریت بازرگانی، 3 (10)، 54-35
    • جانسیز، احمد؛ اصلانی، عماد (1401). دیپلماسی اقتصادی ترکیه در آفریقا؛ اهداف، راهبردها و نتایج. فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 12 (1)، 97-136
    • خادم المله، سعیده (1391). بررسی عوامل تبدیل برزیل به یک قدرت نوظهور اقتصادی. فصلنامه سیاست خارجی، 26 (4)، 1025-1052
    • دامن‌پاک جامی، مرتضی (1397). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
    • دانایی فرد، حسن (1395). گفتارهایی جدید در خط‌مشی گذاری عمومی. تهران: انتشارت دانشگاه امام صادق (ع)
    • دهقانی فیروزآبادی، سید جلال؛ توکلی، رضا؛ عرب‌پور، امیرحسین (1400). دیپلماسی اقتصادی روندها و چشم‌انداز منطقه‌ای و جهانی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق (ع)
    • رستمی، مجتبی؛ نمامیان، فرشید (1398). مضامین و چالش‌های نقش راهبردی دیپلماسی اقتصادی در تجارت خارجی ایران. فصلنامه روابط خارجی، 44، 80-63
    • سلیمی فرد، علیرضا؛ یوسفی، بهرام؛ شهابی، روح‌الله (1401). دیپلماسی اقتصادی برزیل و حفظ صلح و امنیت بین‌المللی. پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، 10 (2)، 131-157
    • شیخ‌الاسلامی، محمدحسن؛ جعفری هفت‌خانی، نادر؛ عرب پور، امیرحسین (1402). نقش دیپلماسی اقتصادی و تجاری در ارتقای برند ملی کشورها (مطالعه موردی: چین، ترکیه و قطر). مطالعات اقتصاد سیاسی بین‌الملل، 6 (2)، 671-702
    • صادقی شاهدانی، مهدی؛ توکلی، رضا، عرب پور، امیرحسین (1400). الگوی تدوین سیاست‌های دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بررسی اسناد بالادستی. فصلنامه سیاست‌های راهبردی و کلان، 9 (زمستان)، 106-130
    • طباطبائی، امیر؛ حسنی، پرخیده؛ مرتضوی، حامد؛ طباطبائی چهر، محبوبه (1392). راهبردهایی برای ارتقای دقت علمی در تحقیقات کیفی. مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، 5 (3)، 663-670
    • عرب صالحی نصرآبادی، علی (1394). کاوشی نو در دیپلماسی اقتصادی. مجله اقتصادی، 3 و 4، 88-63
    • علامه، ساجده (1400). مطالعه موردی به‌مثابۀ یک روش‌شناسی. فصلنامه توسعۀ اجتماعی، 15 (4)، 277-311
    • قریب، حسین؛ ضمیریان، محمدحسین (1389). الزامات دینی و تأملات عقلانی در سیاست‌گذاری خارجی مطالعه موردی: اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی ایران. جستارهای سیاسی معاصر، 1 (1)، 200-157
    • کرسول، جان (1391). پویش کیفی و طرح پژوهش. ترجمه حسن دانایی فرد و حسین کاظمی. تهران: نشر صفار
    • کریمی پور، داوود (1393). ظرفیت‌های دیپلماسی انرژی جمهوری اسلامی ایران در جنگ اقتصادی
    • کشیشیان، سیرکی؛ سهیلی نجف‌آبادی، سهیل (1398). آثار سیاست دولت بر توسعۀ اقتصادی ترکیه و ادغام آن در اقتصاد جهانی. فصلنامه سیاست جهانی، 8 (1)، 97-128
    • گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق ایران (1401). دیپلماسی اقتصادی برزیل. https://otaghiranonline.ir
    • گزارش مرکز پژوهش‌های اتاق ایران (1401). دیپلماسی اقتصادی ترکیه. https://otaghiranonline.ir
    • گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1395). تدوین و اجرای دیپلماسی اقتصادی: بررسی تجربه برزیل. آدرس سایت  https://rc.majlis.ir
    • گزارش مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی (1401). مطالعات راهبردی درباره برنامه هفتم توسعه: بررسی تجربه کشور ترکیه در ‌برنامه‌ریزی توسعه. https://rc.majlis.ir
    • گزارش دفتر مطالعات سیاسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی (1394). الزامات تقویت دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در شرایط پساتحریمhttp://rc.majles.ir
    • لطفی، حبیب اله؛ توکلی، محمدجواد (1399). مفهوم و مؤلفه‌های درون‌زایی در اقتصاد مقاومتی. ماهنامه معرفت، 5 (272)، 49-60
    • موسوی شفایی، مسعود (1388). دیپلماسی اقتصادی، ابزار نوین سیاست خارجی در عصر جهانی‌شدن. تهران، مرکز تحقیقات راهبردی
    • موسوی دهموردی، سیدمحمد؛ بزرگی وحید (1398). دیپلماسی اقتصادی و الحاق جمهوری اسلامی ایران به سازمان تجارت جهانی. فصلنامه سازمان‌های بین‌المللی، 2 (7)، 35-5
    • میرزایی، جلال؛ عباس‌زاده فتح آبادی، مهدی؛ صدری علی بابالو، صیاد (1393). ابعاد و دستاوردهای دیپلماسی اقتصادی ترکیه از سال‌های 2003 تا 2013 میلادی. فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی دوره
    • وودز، نگر (1388). اقتصاد سیاسی بین‌الملل در عصر جهانی‌شدن. در جهانی‌شدن سیاست: روابط بین‌الملل در عصر نوین. ویراستاران جان بیلیس و استیو اسمیت. ترجمه ابوالقاسم راه چمنی. ج 1، چاپ دوم. تهران: انتشارات ابرار معاصر
    • هاشمی، قادر؛ بخشی، احمد (1401). دیپلماسی اقتصادی ترکیه در آسیای مرکزی. فصلنامۀ مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 28 (119)، 61-88
    • ین، رابرت کی (1378). طرح تحقیق و روش‌های موردپژوهی. ترجمه هوشنگ نایبی. تهران: نشر مؤسسه فرهنگی آینده پویان

    References

    • Altay, Serdar. (2024).Trade Policy Review of Turkey. The World Economy, Volume 47 (9), P 3861-3892
    • Baranay, Pavol. (2009). Modern Economic Diplomacy. Economic Diplomatic club. On: http://www.dec.lv/mi/Baranay_Pavol_engel.pdf
    • Bergeijk, Peter A.G. Van., Moons. Selwyn J.V (2018). Introduction to the Research Handbook on Economic Diplomacy,in: Peter a.G. Van Bergeijk and Selwyn J.V. Moons(eds), Research Handbook on Economic Diplomacy, Edward Elgar Publishing Limited.
    • Creswell, John W.; Poth, Cheryl. N. (2017). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
    • Daymon, Christine; Holloway, Immy. (2010). Qualitative Research Methods in Public relations and Marketing Communications, Routlege.
    • Denzin, Norman.K; Lincoln, Yvonna.S. (2008). The Sage Handbook of Qualitative Research. India: Sage.
    • Dimaranan, Betina V., ed. (2006). Global Trade, Assistance and Production: The GTAP 6 Data Base. West Lafayette. Ind. Center for Global Trade Analysis, Purdue University.
    • Frelek, Ryszard (2000). Najkrótsza Historia Dyplomacji. Warszawa: Wydawnictwo Adam Marszałek.
    • Given, Lisa M. (2008). The Sage Encyclopedia of Qualitative Research Methods, Singapore: Sage Reference Publication.
    • Good, William J; Hatt, Paul K. (1952). Methods in Social Research, New York: McGraw-Hill.
    • Harrison, Glenn W. Rutherford, Thomas F. Tarr, David G. Gurgel, Angelo. (2004).TRADE POLICY AND POVERTY REDUCTION IN BRAZIL, Central Bank of Chile Working Papers, 276
    • Ikenberry, G. John; Darren J.Lim. (2017). China,s emerging institutional statecraft, 42
    • Imber, Florence B. (2017).EU Economic diplomacy Strategy. European Parliament. Policy Department.
    • Kirisci, Kemal. (2009).The transformation of Turkish foreign policy: The rise of the trading state, in New Perspectives on Turkey. 40, 29-57.
    • Kurtaran, Batuhan. (2020). ECONOMIC DIPLOMACY OF TURKEY. A Thesis SUubmited to the Gratuate School of Social SCciences of Middle East Technical Univercity.
    • Miles, Matthew B.; Huberman, A. Michael. (1994). Qualitative data analysis: An expanded source book (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
    • Polaski, Sandra, (2009). Brazil in the Global Economy- Measuring the Gains from Trade. International Labour Office.
    • Report of Institude for applied Economic Research. (2019). THE POLITICAL ECONOMY OF TRADE POLICY IN BRAZIL. From https://portalantigo.ipea.gov.br/agencia/index.php?option =com_content&view=article&id=35017:the- political-economy-of-trade-policy-in-brazil&catid=406:relatorio-institucional &directory=1
    • Report of World Trade Organization. (2022). TRADE POLICY REVIEW: BRAZIL. From https://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/g432_e.pdf
    • Report of World Trade Organization. (2023). TRADE POLICY REVIEW: TURKIYE. From https://www.wto.org/english/tratop_e/tpr_e/tp539_e.htm
    • Saunders, Mark; Lewis, Philip. & Thornhill, Adrian. (2023). Research Methods for Business Students. 9thEd. UK: Pearson.
    • Soares Herculano, Luciene. (2022). Contexto Internacional, 44 (3), 246-250
    • Sotero, Paulo and Armijo, Leslie Elliott. (2007). Brazil: TO Be or Not to Be a BRIC?. Asian Perspective, 31 (4)
    • Stake, R. E. (1994). Case studies, in Denzin, N.K. and Y.S. Lincoln, The Sage Handbook of Qualitative Research, Thousand Oaks, Sage.
    • Stommel M, Wills CE, (2004). Clinical Research: Concepts and Principles for Advanced Practice Nurses. Philadelphia. lippincott Williams and
    • Subacchi, Paola. (2008). New Power Centres and New Power Brokers: Are They Shaping a New Economic Order?. International Affairs, 84:3
    • Unal, Ugur. (2019). Economic Diplomacy of Turkey in the Context of Politics of Prestige in Foreign Economic Relations. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20, (1), 30-53

     

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار