تحلیل و ارزیابی گزینه‌های راهبردی در حو زه نفت با رویکرد آینده‌پژوهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه مدیریت و اقتصاد، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران Email: e.niazi@gu.ac.ir

چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر، تشخیص و ارزیابی گزینه‌های راهبردی در حوزه نفت با رویکرد آینده‌پژوهی در افق 1410 است. پژوهش حاضر، از جنبه بنیان فلسفی، عمل‌گرایانه؛ از جهت هدف، اکتشافی و از منظر جهت‌گیری، کاربردی-توسعه‌ای است. جامعه نظری پژوهش، متخصصان و مدیران ارشد صنعت نفت و خبرگان دانشگاهی هستند که با روش نمونه‌گیری قضاوتی انتخاب شده‌اند. با توجه به ماهیت پژوهش، در این پژوهش از روش‌های تحلیل ساختاری، تحلیل تأثیر متقابل، تصمیم‌گیری با چند معیار و در تحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای میک‌مک، سناریو ویزارد و مولتی‌پول بهره گرفته شده است. نتایج پژوهش نشان داد که گزینه‌های راهبردی «توسعه پالایشگاه‌های موجود و احداث پالایشگاه‌های جدید» و «پشتیبانی از سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر در صنعت نفت» در افق 1410 به‌ازای بیشتر معیارها وضع برتری دارند. بررسی نمودار ناپایداری گزینه‌های راهبردی نشان می‌دهد که گزینه راهبردی «نوسازی و بهسازی تولید و بهره‌برداری از میادین نفتی» ناپایدارترین و گزینه راهبردی «پشتیبانی از سرمایه‌گذاری‌های خطرپذیر» پایدارترین رتبه را داراست. بررسی نمودار ناپایداری سیاست‌ها نیز نشان می‌دهد که سیاست «افزایش مشارکت بخش خصوصی» ناپایدارترین و سیاست «افزایش ضریب بازیافت» پایدارترین رتبه را داراست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Identifying and Evaluating Strategic Options in the Oil Field with a Foresight Approach

نویسنده [English]

  • Eesa Niazi
Assistant Professor, Department of Management, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran. Email: e.niazi@gu.ac.ir
چکیده [English]

The main objective of the present research is to identify and evaluate strategic options in the field of oil with a futuristic approach in the 1410s horizons. This research is from the point of view of applied, developmental, and information gathering, a descriptive study of the survey field and in terms of nature, based on new methods of future science, analysis and exploration, which has been done using a combination of quantitative and qualitative models. The statistical society in this study includes a set of specialists and experts with a futuristic and strategic vision of the oil industry. Regarding the nature of this research, structural analysis, cross-impact analysis, decision making, and multi-criteria analysis have been used in this study. Microeconomic, scenario-based and multi-platform software has been used for data analysis. The results of the study showed that the action (option) "Development of existing refineries and the construction of new refineries" and "Supporting Vulnerable Investments in the Oil Industry" are superior to the 1410s for most of the criteria. An examination of the fluctuation pattern of measures (options) shows that the "renewal and improvement of production and exploitation of oil fields" is the most unstable and the "support for risky investments" is the most stable. An analysis of the policy instability chart also shows that the policy of "increasing private sector participation" is the most unstable and the policy of "increasing the recycling factor" has the most stable rating

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic Options
  • Oil Industry
  • MICMAC
  • Scenario wizard
  • Multipol

مراجع

  • اعرابی، سید محمد؛ نسبی، نرجس السادات (1395). کاربرد الگوی ممیزی راهبردی در تدوین راهبردهای منابع انسانی، فصلنامه مطالعات مدیریت راهبردی، شماره 25.
  • امامی میبدی، علی (1385). تحلیل عوامل مؤثر بر قیمت نفت خام، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، سال هشتم، شماره 28.
  • امیری، هدایت؛ نیلی پور طباطبایی، سید اکبر (1398). شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر آینده نفت خام در افق 1414 با استفاده از روش تحلیل اثرات متقاطع. مدیریت کسب‌وکار، 11(43).
  • بهشتی، محمدباقر؛ زالی، نادر (1390). شناسایی عوامل کلیدی توسعه منطقه‌ای با رویکرد برنامه‌ریزی بر پایه سناریو، مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی، فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس علوم انسانی)، 15(1).
  • بیدآباد، بیژن؛ پیکارجو، کامبیز (1387)، شبیه‌سازی و پیش‌بینی قیمت جهانی نفت خام، پژوهش‌نامه اقتصادی، سال هفتم، شماره 27.
  • بهرادمهر، نفیسه (1387)، پیش‌بینی قیمت نفت خام با استفاده از هموارسازی موجک و شبکه عصبی مصنوعی، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال پنجم، شماره 18.
  • پورمحمدی، محمدرضا؛ حسین‌زاده دلیر، کریم؛ قربانی، رسول؛ زالی، نادر (1389). مهندسی مجدد فرایند برنامه‌ریزی با تأکید بر کاربرد آینده‌نگاری، فصلنامه جغرافیا و توسعه، شماره 20.
  • شادانپور، فرزانه؛ مقدمی، امیر (1396). تدوین راهبرد پژوهشی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (1394 تا 1399)، فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازمان‌دهی اطلاعات، سال چهل و هشتم، شماره 1.
  • شاهمرادی، لیلا؛ دررودی، علیرضا؛ شمسی، فائزه؛ نوروزی نژاد دستنائی، آزاده؛ نصراله بیگی، فرشید (1396). تدوین راهبردهای پیاده‌سازی پرونده الکترونیک سلامت با استفاده از تحلیل سوات. دو ماهنامه مدیریت اطلاعات سلامت، شماره 53.
  • شیروانی ناغانی، مسلم؛ بیات، روح‌الله (1397). توسعه گزینه‌های راهبردی برای سیاست‌گذاری در صنعت نفت ایران براساس آینده‌نگاری راهبردی. سیاست‌گذاری عمومی، 4(1).
  • صفدری رنجبر، مصطفی؛ الیاسی، مهدی؛ توکلی، غلامرضا (1395). الگوی فرایندی برای طراحی و تدوین راهبرد فناوری در بنگاه‌های صنعتی (مطالعه موردی یک تولیدکننده تجهیزات اتوماسیون صنعتی). فصلنامه بهبود مدیریت، شماره 33.
  • کریمی، محمدصادق (1395). آسیب‌شناسی و ارائه راهکارهای توسعه صنعت بالادستی نفت در ایران. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، شماره 21.
  • زالی، نادر (1388). آینده‌نگاری توسعه منطقه‌ای با رویکرد برنامه‌ریزی سناریومبنا (نمونه موردی: استان آذربایجان شرقی)، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه تبریز.
  • زارع میرک‌آباد، علی (1395). ارائه یک ابر روش برای توسعه سناریو مبتنی بر دیدگاه‌ها (مطالعه موردی: صنعت هوایی ایران در افق 1404). رساله دکترا، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران.
  • زمانی، مهرزاد (1384). الگوسازی و پیش‌بینی قیمت نفت خام WTI، فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، سال دوم، شماره 4.
  • شوارتز، پیتر (1387). هنر دورنگری: برنامه‌ریزی برای آینده در دنیایی با عدم قطعیت (ترجمه عزیز علیزاده). تهران: مؤسسه آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
  • فرجام‌فر، ایمان؛ ناصری، محسن؛ احمدی، سیدمحمد مهدی (1386)، پیش‌بینی قیمت نفت با دو روش ARIMA و شبکه‌های عصبی مصنوعی، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، سال نهم، شماره 32.
  • علیزاده، علی وحیدی مطلق وحید؛ امیر ناظمی (1389). سناریونگاری یا برنامه‌ریزی بر پایه سناریوها. تهران: مؤسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
  • معینی، علی؛ ابریشمی، حمید؛ احراری، مهدی (1385)، به‌کارگیری نمای لیاپانوف برای الگوسازی سری زمانی قیمت نفت بر پایه توابع پویا، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره 76.
  • مینو، فرزین؛ شاوردی، تهمینه؛ چاوشی، سیدکاظم (1395). ارائه الگوی تحلیلی ارزیابی راهبردها با رویکرد آینده‌پژوهانه در شرکت ملی نفت ایران. فصلنامه مدیریت بازرگانی، شماره 30.
  • موگوئی، رکسانا؛ حسینی، سپیده؛ آل مظفر، رضا (1396). ارائه برنامه راهبردی گردشگری ساحلی (مطالعه موردی شهرستان نوشهر). فصلنامه اقیانوس‌شناسی، شماره 40.
  • ناظمی، امیر؛ قدیری، روح‌الله (1385). آینده‌نگاری از مفهوم تا اجرا. تهران: مرکز صنایع نوین.
  • همتی، عبدالناصر (1372)، الگوی تحلیلی قیمت نفت، رساله دکترا، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران.

References

  • Davis-Mendelow, S., Baier, J. A., & McIlraith, S. A. (2013). Assumption-Based Planning: Generating Plans and Explanations under Incomplete Knowledge. Twenty-Seventh AAAI Conference on Artificial Intelligence,
  • Bellevue, Washington — July 14 – 18.
  • Dewar, J. A., Banks, S. C., Edwards, S. J. & Wendt, J. C. (2000). Expandability of the 21st Century Army (No. RAND-MR-1190-A). Rand Arroyo Center Santa Monica Ca. Diepen, G., Pieters, B.F.I., Van Den Akker, J.M. & Hoogeveen, J. A. (2013). Robust planning of airport platform buses. Computers & Operations Research, 40(3), 747-757.
  • Farnekerg, L. & Tobak, S. (2002). Marketing Strategies for Commercialization of New Technologies. In Technological Innovation: Generating Economic Results (pp. 257-287). Emerald Group Publishing Limited.
  • Fekete, H. (2011). Building performance in a strategic way. Annals of DAAAM for 2011 & Proceedings of the 22nd International DAAAM Symposium, 22(1). ISSN 1726-9679.
  • García‐Olaverri, C., Gómez‐Elvira, S., & Mateo‐Collazas, P. (2008). Expert Judgment‐Based Risk Assessment Using Statistical Scenario Analysis: A Case Study—Running the Bulls in Pamplona (Spain). Risk analysis, 28(4), 1003-1019.
  • Haasnoot, M., Kwakkel, J. H., Walker, W. E., & ter Maat, J. (2013). Dynamic adaptive policy pathways: A method for crafting robust decisions for a Haghighi, M., Monavarian,
  • Hamarat, C., Kwakkel, J. H., & Pruyt, E. (2013). Adaptive robust design under deep uncertainty. Technological Forecasting and Social Change, 80(3), 408-418.
  • Hermans, L. M., Naber, A. C., & Enserink, B. (2012). An approach to design longterm monitoring and evaluation frameworks in multi-actor systems—A case in water management. Evaluation and program planning, 35(4), 427-438.
  • Hung, C. Y., Lee, W. Y., & Wang, D. S. (2013). Strategic foresight using a modified Delphi with end-user participation: A case study of the iPad's impact on Taiwan's PC ecosystem. Technological Forecasting and Social Change, 80(3), 485-497.
  • Hunger, J. D., & Wheelen, T. L. (2003). Essentials of strategic management (Vol.4). New Jersey: Prentice Hall.
  • Lempert, R. (2013). Scenarios that illuminate vulnerabilities and robust responses. Climatic Change, 117(4), 627-646.
  • Mueller, C. (2012). Robust planning and analysis of experiments. Springer Science & Business Media. 6(2): 25-38
  • Nilakant, V. & Walker, B. (2014). Building Adaptive Resilience, available online at: https://ir.canterbury.ac.nz/handle/10092/12208.
  • Popper, R. (2008). Foresight methodology. The handbook of technology foresight. 4(2): 44-88.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار